Өгөдэй хааны зуны ордон

Өгэдэй Хааны "Түмэн Амгалант" Түүхэн Бүтээн Байгуулалт

1235–1238 оны хооронд Монголын төв нутгаар жил бүр дамжин өнгөрдөг нүүдлийн замын буудаллан саатах газруудад хэд хэдэн ордон, асар баригджээ. Тэдгээрийн дотроос Хойд Хятадын гар урчуудын гараар боссон анхны ордон болох "Ваньнянгун" буюу "Түмэн амгалант ордон" нэн алдартай. Их Хаан өөрийн хамаатан садангууддаа ойр орчимд нь ордон сууц барихыг уриалж, Хятадаас авчирсан гар урчуудыг уг газрын ойролцоо суурьшуулсан түүхтэй.

Хархорум хотын бүтээн байгуулалт 1235 онд дуусаж, Өгэдэй хааны ивээлийг хүртэхийн төлөө өрсөлдөж байсан Лалын болон Хойд Хятадын гар урчуудыг хотын өөр өөр хэсгүүдэд хуваарилан байршуулж байв. Хотыг дөрвөн хаалгатай шороон хэрэм хүрээлж, дотор нь хувийн орон сууцууд байснаас гадна урд талд нь Зүүн Азид түгээмэл хэрэглэгддэг сийлбэртэй багана бүхий аварга том чулуун яст мэлхий зогсож байлаа. Мөн цэцэрлэгийн хаалгатай адил хаалгануудтай цайз шилтгээн болон олон тооны усны шувууд цугларсан хиймэл нуурууд энд байжээ. Бас Өгэдэй хаан будда, лал, даос, христ шашинтнуудад зориулан хэд хэдэн мөргөлийн сүм бариулсан бөгөөд хятадуудын оршин суух тойрогт Елюй Чуцайн хятад загвараар хуанли зохиож, зохицуулалт хийдэг күнзийн суртлын сүм байжээ.